CELEX 02008R1272 · v20250901

3.1. Acute toxiciteit

3.1.1.1. Acute toxiciteit houdt in dat de stof of het mengsel bij eenmalige of kortstondige blootstelling via de mond, huid, of luchtwegen zeer schadelijk is voor de gezondheid (d.w.z. dodelijk).

▼B

3.1.1.2. De gevarenklasse acute toxiciteit is onderverdeeld in:

—

acute orale toxiciteit;

—

acute dermale toxiciteit;

—

acute toxiciteit bij inademing.

3.1.2. Criteria voor de indeling van stoffen als acuut toxisch

▼M19

3.1.2.1. Stoffen kunnen overeenkomstig de numerieke criteria in de onderstaande tabel op basis van hun acute toxiciteit bij orale of dermale blootstelling of bij inademing in een van de vier gevarencategorieën worden ingedeeld. De acute toxiciteit wordt uitgedrukt in een (approximatieve) LD50-waarde (oraal, dermaal) of LC50-waarde (inademing), dan wel in een ATE-waarde (acute toxiciteitsschattingen). Hoewel sommige in-vivomethoden LD50/LC50-waarden direct bepalen, wordt bij nieuwere in-vivomethoden (e.g. met gebruikmaking van minder dieren) rekening gehouden met andere indicatoren van acute toxiciteit, zoals significante klinische tekenen van toxiciteit, die als referentie worden gebruikt om de gevarencategorie vast te stellen. De noten waarnaar in tabel 3.1.1 wordt verwezen, volgen na de tabel.

Tabel 3.1.1

Waarden van acute toxiciteitsschattingen en criteria voor gevarencategorieën van acute toxiciteit

▼M2

Blootstellingsroute		Categorie 1	Categorie 2	Categorie 3	Categorie 4
Oraal (mg/kg lichaamsgewicht)		ATE ≤ 5	5 < ATE ≤ 50	50 < ATE ≤ 300	300 < ATE ≤ 2 000
Zie:	noot a) noot b)
Dermaal (mg/kg lichaamsgewicht)		ATE ≤ 50	50 < ATE ≤ 200	200 < ATE ≤ 1 000	1 000 < ATE ≤ 2 000
Zie:	noot a) noot b)
Gassen (ppmV (1))		ATE ≤ 100	100 < ATE ≤ 500	500 < ATE ≤ 2 500	2 500 < ATE ≤ 20 000
Zie:	noot a) noot b) noot c)
Dampen (mg/l)		ATE ≤ 0,5	0,5 < ATE ≤ 2,0	2,0 < ATE ≤ 10,0	10,0 < ATE ≤ 20,0
Zie:	noot a) noot b) noot c) noot d)
Stofdeeltjes en nevels (mg/l)		ATE ≤ 0,05	0,05 < ATE ≤ 0,5	0,5 < ATE ≤ 1,0	1,0 < ATE ≤ 5,0
zie	noot a) noot b) noot c)
(1) Gasconcentraties worden uitgedrukt in volumedelen per miljoen (ppmV).

Noten bij tabel 3.1.1:

De acute toxiciteitsschatting (ATE) voor de indeling van een stof wordt gebaseerd op de LD50/LC50-waarde, indien beschikbaar.

De acute toxiciteitsschatting (ATE) voor de indeling van een stof in een mengsel wordt gebaseerd op:

—

de LD50/LC50-waarde, indien beschikbaar,

—

de conversiewaarde in tabel 3.1.2 voor de resultaten van een test naar het toxische bereik, of

—

de conversiewaarde in tabel 3.1.2 voor een indelingscategorie.

▼M4

De in de tabel gebruikte bereiken van ATE-waarden (acute toxiciteitsschattingen) voor toxiciteit bij inademing zijn gebaseerd op proefblootstellingen van vier uur. Bestaande gegevens over toxiciteit bij inademing die zijn verkregen bij blootstelling gedurende een uur, kunnen worden omgerekend door de waarden te delen door twee (in geval van gassen en dampen) of vier (in geval van stofdeeltjes en nevels).

▼M2

Sommige stoffen worden niet in een atmosfeer van uitsluitend damp getest, maar in een mengsel van vloeistof- en dampfase. Andere stoffen worden getest in een atmosfeer bestaande uit een damp die zich bijna in de gasfase bevindt. Laatstgenoemde stoffen en mengsels worden als volgt op basis van hun concentratie ingedeeld: categorie 1 (100 ppmV), categorie 2 (500 ppmV), categorie 3 (2 500 ppmV), categorie 4 (20 000 ppmV).

De begrippen „stofdeeltjes”, „nevels” en „dampen” worden als volgt gedefinieerd:

—

stofdeeltjes: vaste deeltjes van stoffen of mengsels die zijn gesuspendeerd in een gas (doorgaans lucht);

—

nevels: vloeibare druppels van stoffen of mengsels die zijn gesuspendeerd in een gas (doorgaans lucht);

—

dampen: de gasvorm van stoffen of mengsels die uit de vloeistof- of vaste fase zijn vrijgekomen.

Stofdeeltjes worden gewoonlijk met mechanische procedés gevormd. Nevels worden gewoonlijk gevormd door condensatie van oververzadigde dampen of fysieke verneveling van vloeistoffen. De grootte van stofdeeltjes en nevels ligt gewoonlijk tussen kleiner dan 1 en ongeveer 100 μm.

▼B

3.1.2.2. Specifieke overwegingen voor indeling als acuut toxische stof

3.1.2.2.1. Voor de evaluatie van de acute toxiciteit bij orale blootstelling en inademing worden bij voorkeur ratten gebruikt, en voor de evaluatie van de acute dermale toxiciteit bij voorkeur ratten of konijnen. Wanneer experimentele gegevens over de acute toxiciteit bij verschillende diersoorten bekend zijn, wordt op wetenschappelijke gronden besloten welke LD50–waarde, voortvloeiend uit valide, correct uitgevoerde tests, wordt gekozen.

3.1.2.3. Specifieke overwegingen voor indeling als bij inademing acuut toxische stof

3.1.2.3.1. De eenheid voor de toxiciteit bij inademing hangt af van de vorm van het ingeademde materiaal. De waarden voor stofdeeltjes en nevels worden uitgedrukt in mg/l. De waarden voor gassen worden uitgedrukt in ppmV. De waarden voor dampen zijn in de tabel uitgedrukt in mg/l, al wordt erkend het testen van dampen in sommige gevallen problematisch kan zijn, omdat zij uit mengsels van vloeistof- en dampfasen kunnen bestaan. De indeling van dampen die zich bijna in de gasfase bevinden, moet echter worden gebaseerd op een waarde uitgedrukt in ppmV.

3.1.2.3.2. ►M12 Het is van bijzonder belang dat correct uitgedrukte waarden worden gebruikt bij de indeling van stofdeeltjes en nevels in de hoogste gevarencategorieën voor inademing. ◄ Ingeademde deeltjes met een massa-mediane aerodynamische diameter (Mmad) tussen 1 en 4 micrometer slaan neer in alle delen van de luchtwegen van de rat. Dit groottebereik komt overeen met een maximumdosis van ongeveer 2 mg/l. Om dierproeven te kunnen toepassen op blootstelling van mensen, zouden de stofdeeltjes en nevels die op ratten worden getest idealiter van deze afmetingen moeten zijn.

3.1.2.3.3. Indien gegevens beschikbaar zijn waaruit blijkt dat de toxiciteit voortvloeit uit een bijtende werking, wordt de stof of het mengsel, naast de indeling voor toxiciteit bij inademing, ook geëtiketteerd als „bijtend voor de luchtwegen” (zie noot 1 in 3.1.4.1). Een stof of mengsel is bijtend voor de luchtwegen als het luchtwegweefsel na één beperkte blootstellingsperiode, analoog aan de huidcorrosie wordt aangetast; ook aantasting van het slijmvlies wordt hieronder begrepen. De evaluatie van de bijtende werking kan op de mening van deskundigen worden gebaseerd aan de hand van bijvoorbeeld: ervaring bij mensen en dieren, bestaande (in-vitro)gegevens, pH-waarden en informatie over soortgelijke stoffen of andere relevante gegevens.

3.1.3. Indelingscriteria voor mengsels

3.1.3.1. De criteria voor de indeling van stoffen op basis van hun acute toxiciteit in punt 3.1.2 zijn gebaseerd op (experimentele of afgeleide) gegevens over de letale dosis. Voor mengsels moet zodanige informatie worden verkregen of afgeleid dat de indelingscriteria kunnen worden toegepast. De acute toxiciteitsindeling vindt plaats volgens een gefaseerde aanpak, afhankelijk van de hoeveelheid informatie die over het mengsel en de bestanddelen beschikbaar is. De procedure is weergegeven in het stroomschema van figuur 3.1.1.

▼M2

3.1.3.2. Voor de indeling van mengsels op basis van hun acute toxiciteit wordt elke blootstellingsroute in aanmerking genomen; slechts één blootstellingsroute is echter noodzakelijk, mits deze route voor alle bestanddelen wordt gevolgd (op basis van schattingen of tests) en er geen relevante gegevens zijn die duiden op acute toxiciteit via meerdere blootstellingsroutes. Zijn er wel relevante gegevens die duiden op toxiciteit via meerdere blootstellingsroutes, dan wordt de indeling gebaseerd op alle toepasselijke blootstellingsroutes. Alle beschikbare informatie moet in aanmerking worden genomen. Het pictogram en het signaalwoord worden gekozen op basis van de ernstigste gevarencategorie en alle toepasselijke gevarenaanduidingen moeten worden gebruikt.

▼B

3.1.3.3. Om bij de gevarenindeling van mengsels gebruik te kunnen maken van alle beschikbare gegevens, zijn bepaalde uitgangspunten geformuleerd die bij de gefaseerde aanpak in voorkomend geval worden gevolgd:

de „relevante bestanddelen” van een mengsel zijn de bestanddelen die in concentraties van ten minste 1 % (gewichtspercent voor vaste stoffen, vloeistoffen, stofdeeltjes, nevels en dampen; volumepercent voor gassen) aanwezig zijn, tenzij er redenen zijn om te vermoeden dat een bestanddeel dat in een lagere concentratie dan 1 % aanwezig is, toch relevant is voor de acute toxiciteitsindeling van het mengsel. (Zie tabel 1.1)

wanneer een ingedeeld mengsel als bestanddeel van een ander mengsel wordt gebruikt, mag de feitelijke of afgeleide acute toxiciteitsschatting (ATE) van dat mengsel worden gebruikt bij de berekening van de indeling van het nieuwe mengsel met de formules in de punten 3.1.3.6.1 en 3.1.3.6.2.3.

▼M2

als de omgerekende acute toxiciteitsschattingen voor alle bestanddelen van een mengsel in dezelfde categorie liggen, wordt het mengsel in die categorie ingedeeld

als voor bestanddelen in een mengsel alleen gegevens over het toxische bereik (of informatie over de gevarencategorie voor acute toxiciteit) beschikbaar zijn, mogen die aan de hand van tabel 3.1.2 in puntschattingen worden omgezet bij de berekening van de indeling van het nieuwe mengsel met de formules in de punten 3.1.3.6.1 en 3.1.3.6.2.3.

▼B

Figuur 3.1.1

Gefaseerde aanpak voor de acute toxiciteitsindeling van mengsels

Tekst van het beeld

3.1.3.4. Indeling van mengsels wanneer acute toxiciteitsgegevens over het mengsel als geheel beschikbaar zijn

3.1.3.4.1. Wanneer het mengsel zelf op acute toxiciteit is getest, wordt het ingedeeld volgens de criteria in tabel 3.1.1 die ook voor stoffen worden gebruikt. Indien geen testgegevens over het mengsel beschikbaar zijn, worden de procedures van de punten 3.1.3.5 en 3.1.3.6 gevolgd.

3.1.3.5. Indeling van mengsels wanneer geen acute toxiciteitsgegevens over het mengsel als geheel beschikbaar zijn: extrapolatieprincipes

3.1.3.5.1. Wanneer het mengsel zelf niet op acute toxiciteit is getest, maar wel voldoende gegevens over de afzonderlijke bestanddelen en over soortgelijke geteste mengsels beschikbaar zijn om de gevaren van het mengsel adequaat te typeren, worden deze gegevens gebruikt overeenkomstig de extrapolatieregels in punt 1.1.3.

▼M2

3.1.3.5.2. Indien een getest mengsel wordt verdund met een verdunningsmiddel dat dezelfde toxiciteitsindeling heeft als het minst toxische oorspronkelijke bestanddeel, of een lagere indeling, en dat naar verwachting de toxiciteit van andere samenstellende stoffen niet beïnvloedt, mag het nieuwe verdunde mengsel worden ingedeeld in dezelfde categorie als het oorspronkelijke geteste mengsel. Bij wijze van alternatief kan de in punt 3.1.3.6.1 beschreven formule worden gebruikt.

▼B

3.1.3.6. Indeling van mengsels op basis van de bestanddelen van het mengsel (somformule)

3.1.3.6.1. Gegevens over alle bestanddelen beschikbaar

Om te waarborgen dat het mengsel accuraat wordt ingedeeld en dat de berekening voor alle systemen, sectoren en categorieën slechts een keer hoeft te worden uitgevoerd, wordt de acute toxiciteitsschatting (ATE) van de bestanddelen op de volgende beginselen gebaseerd:

►M12 de bestanddelen met bekende acute toxiciteit die in een van de acute gevarencategorieën van tabel 3.1.1 vallen, worden meegerekend; ◄

bestanddelen waarvan aangenomen wordt dat ze niet acuut toxisch zijn (zoals water en suiker), blijven buiten beschouwing;

▼M2

bestanddelen waarvan de beschikbare gegevens afkomstig zijn van een limietdosistest (op de bovengrens voor categorie 4 voor de desbetreffende blootstellingsroute overeenkomstig tabel 3.1.1) en die daarbij niet acuut toxisch blijken te zijn, blijven buiten beschouwing.

De bestanddelen die overeenkomstig dit punt worden meegerekend, worden beschouwd als bestanddelen met een bekende acute toxiciteitsschatting (ATE). Zie noot b) bij tabel 3.1.1 en punt 3.1.3.3 voor een correct gebruik van de beschikbare gegevens in de onderstaande formule, alsmede punt 3.1.3.6.2.3.

▼B

De ATE van het mengsel wordt voor orale en dermale toxiciteit en toxiciteit bij inademing volgens volgende formule op basis van de ATE-waarden van alle relevante bestanddelen berekend:

waarin:

concentratie van bestanddeel i ( % w/w of % v/v)

de afzonderlijke bestanddelen 1 tot en met n;

het aantal bestanddelen;

ATEi

de acute toxiciteitsschatting van bestanddeel i.

3.1.3.6.2. Indeling van mengsels wanneer geen gegevens over alle bestanddelen beschikbaar zijn

3.1.3.6.2.1. Wanneer voor een afzonderlijk bestanddeel van een mengsel geen ATE beschikbaar is, maar wel op grond van de hieronder bedoelde beschikbare informatie zoals in tabel 3.1.2 een conversiewaarde kan worden afgeleid, wordt de formule in punt 3.1.3.6.1 toegepast.

De volgende gegevens worden beoordeeld:

acute toxiciteitsschattingen ( 15 ) voor orale of dermale blootstelling of blootstelling bij inademing die naar een andere blootstellingsroute worden geëxtrapoleerd. Voor de evaluatie hiervan kunnen passende farmacodynamische en farmacokinetische gegevens vereist zijn;

gegevens over blootstelling van de mens die wijzen op toxische effecten, hoewel de letale dosis niet bekend is;

gegevens over de stof uit andere toxiciteitstests/onderzoeken die wijzen op acute toxische effecten, hoewel de letale dosis niet noodzakelijkerwijs bekend is; of

gegevens over nauw verwante stoffen waarop structuur-activiteitsrelaties worden toegepast.

Deze aanpak vergt gewoonlijk substantiële aanvullende technische informatie en hoogopgeleide en ervaren deskundigen om een betrouwbare schatting van de acute toxiciteit mogelijk te maken (zie punt 1.1.1 over de mening van deskundigen). Wanneer dergelijke informatie ontbreekt, wordt de procedure van punt 3.1.3.6.2.3 gevolgd.

▼M4

3.1.3.6.2.2. Wanneer een bestanddeel waarover in het geheel geen voor de indeling bruikbare informatie beschikbaar is, in een concentratie van ten minste 1 % in een mengsel wordt gebruikt, wordt geconcludeerd dat aan het mengsel geen definitieve acute toxiciteitsschatting kan worden toegekend. Het mengsel wordt dan uitsluitend op basis van de bekende bestanddelen ingedeeld, met de volgende toevoeging op het etiket en het veiligheidsinformatieblad: „het mengsel bestaat voor x procent uit een of meer bestanddelen waarvan de acute toxiciteit niet bekend is”, rekening houdend met het in punt 3.1.4.2 bepaalde.

3.1.3.6.2.3. Indien de totale concentratie van de relevante bestanddelen met onbekende acute toxiciteit niet meer dan 10 % bedraagt, wordt de formule in punt 3.1.3.6.1 gebruikt. Indien de totale concentratie van de relevante bestanddelen met onbekende toxiciteit meer dan 10 % bedraagt, wordt de formule in punt 3.1.3.6.1 als volgt gecorrigeerd voor het percentage van de onbekende bestanddelen:

▼B

Tabel 3.1.2

▼M2

Omrekening van experimentele gegevens over het acute toxiciteitsbereik (of gevarencategorieën voor acute toxiciteit) naar puntschattingen van de acute toxiciteit voor gebruik in de formules voor de indeling van mengsels

▼B

Blootstellingsroute

Indelingscategorie of experimentele gegevens over het acute toxiciteitsbereik

Omgerekende acute toxiciteitsschatting

(zie noot 1)

Oraal

(mg/kg lichaamsgewicht)

0 < categorie 1 ≤ 5

5 < categorie 2 ≤ 50

50 < categorie 3 ≤ 300

300 < categorie 4 ≤ 2 000

0,5

100

500

Dermaal

(mg/kg lichaamsgewicht)

0 < categorie 1 ≤ 50

50 < categorie 2 ≤ 200

200 < categorie 3 ≤ 1 000

1 000 < categorie 4 ≤ 2 000

300

1 100

Gas

(ppmV)

0 < categorie 1 ≤ 100

100 < categorie 2 ≤ 500

500 < categorie 3 ≤ 2 500

2 500 < categorie 4 ≤ 20 000

100

700

4 500

damp

(mg/l)

0 < categorie 1 ≤ 0,5

0,5 < categorie 2 ≤ 2,0

2,0 < categorie 3 ≤ 10,0

10,0 < categorie 4 ≤ 20,0

0,05

0,5

stof/nevel

(mg/l)

0 < categorie 1 ≤ 0,05

0,05 < categorie 2 ≤ 0,5

0,5 < categorie 3 ≤ 1,0

1,0 < categorie 4 ≤ 5,0

0,005

0,05

0,5

1,5

Noot 1:

Deze waarden zijn bedoeld voor de berekening van de ATE van een mengsel met het oog op indeling op basis van de bestanddelen, en vertegenwoordigen geen testresultaten.

3.1.4. Voorlichting over de gevaren

3.1.4.1. Voor stoffen en mengsels die aan de criteria voor indeling in deze gevarenklasse voldoen, worden de in tabel 3.1.3 vermelde etiketteringselementen gebruikt. ►M2 Onverminderd artikel 27 mogen gecombineerde gevarenaanduidingen worden gebruikt overeenkomstig bijlage III. ◄

▼M4

Tabel 3.1.3.

Etiketteringselementen voor acute toxiciteit

Indeling	Categorie 1	Categorie 2	Categorie 3	Categorie 4
GHS-pictogrammen
Signaalwoord	Gevaar	Gevaar	Gevaar	Waarschuwing
Gevarenaanduiding: — Oraal	H300: Dodelijk bij inslikken	H300: Dodelijk bij inslikken	H301: Giftig bij inslikken	H302: Schadelijk bij inslikken
— Dermaal	H310: Dodelijk bij contact met de huid	H310: Dodelijk bij contact met de huid	H311: Giftig bij contact met de huid	H312: Schadelijk bij contact met de huid
— Inademing (zie noot 1)	H330: Dodelijk bij inademing	H330: Dodelijk bij inademing	H331: Giftig bij inademing	H332: Schadelijk bij inademing
Veiligheidsaanbevelingen i.v.m. preventie (oraal)	P264 P270	P264 P270	P264 P270	P264 P270
Veiligheidsaanbevelingen i.v.m. reactie (oraal)	P301 + P310 P321 P330	P301 + P310 P321 P330	P301 + P310 P321 P330	P301 + P312 P330
Veiligheidsaanbevelingen i.v.m. opslag (oraal)	P405	P405	P405
Veiligheidsaanbevelingen i.v.m. verwijdering (oraal)	P501	P501	P501	P501
Veiligheidsaanbevelingen i.v.m. preventie (dermaal)	P262 P264 P270 P280	P262 P264 P270 P280	P280	P280
Veiligheidsaanbevelingen i.v.m. reactie (dermaal)	P302 + P352 P310 P321 P361 + P364	P302 + P352 P310 P321 P361 + P364	P302 + P352 P312 P321 P361 + P364	P302 + P352 P312 P321 P362 + P364
Veiligheidsaanbevelingen i.v.m. opslag (dermaal)	P405	P405	P405
Veiligheidsaanbevelingen i.v.m. verwijdering (dermaal)	P501	P501	P501	P501
Veiligheidsaanbevelingen i.v.m. preventie (inademing)	P260 P271 P284	P260 P271 P284	P261 P271	P261 P271
Veiligheidsaanbevelingen i.v.m. reactie (inademing)	P304 + P340 P310 P320	P304 + P340 P310 P320	P304 + P340 P311 P321	P304 + P340 P312
Veiligheidsaanbevelingen i.v.m. opslag (inademing)	P403 + P233 P405	P403 + P233 P405	P403 + P233 P405
Veiligheidsaanbevelingen i.v.m. verwijdering (inademing)	P501	P501	P501

▼B

Noot 1:

Indien gegevens beschikbaar zijn waaruit blijkt dat de toxiciteit voortvloeit uit een bijtende werking, wordt de stof of het mengsel, naast de indeling voor toxiciteit bij inademing, ook geëtiketteerd als EUH071: „bijtend voor de luchtwegen” — zie aanwijzingen in punt 3.1.2.3.3. Naast een desbetreffend pictogram inzake de acute toxiciteit kan een pictogram inzake de bijtende werking (gebruikt voor bijtende uitwerking op huid en ogen) worden toegevoegd vergezeld van de mededeling „bijtend voor de luchtwegen”.

Noot 2:

Wanneer een bestanddeel waarover in het geheel geen bruikbare informatie beschikbaar is, in een concentratie van ten minste 1 % in een mengsel wordt gebruikt, wordt op het etiket van het mengsel de volgende aanvullende tekst vermeld: „Het mengsel bestaat voor x procent uit bestanddelen waarvan de giftigheid niet bekend is” — zie advies onder 3.1.3.6.2.2;

▼M4

3.1.4.2. Bij de aanduidingen over het acute toxiciteitsgevaar wordt onderscheid gemaakt naar de wijze van blootstelling. Dit onderscheid moet ook in de voorlichting over de acute toxiciteitsindeling tot uitdrukking komen. Als een stof of mengsel op grond van meer dan één wijze van blootstelling wordt ingedeeld, dan moeten alle relevante indelingen worden vermeld op het veiligheidsinformatieblad zoals omschreven in bijlage II bij Verordening (EG) nr. 1907/2006 en in de relevante gevarenvoorlichtingselementen op het etiket zoals omschreven in punt 3.1.3.2. Als het mengsel voor x procent bestaat uit een of meer bestanddelen waarvan de acute toxiciteit niet bekend is en dit zoals voorgeschreven in punt 3.1.3.6.2.2 in de voorlichting wordt gemeld, dan kan dit gegeven in het veiligheidsinformatieblad ook verder naar wijze van blootstelling worden uitgesplitst. Dit kan bijvoorbeeld als volgt: „het mengsel bestaat voor x procent uit een of meer bestanddelen waarvan de acute orale toxiciteit niet bekend is” en „het mengsel bestaat voor x procent uit een of meer bestanddelen waarvan de acute dermale toxiciteit niet bekend is”.

▼M12

Source: Content sourced from EUR-Lex and licensed under CC BY 4.0. This is an unofficial presentation; only the official EUR-Lex version is legally authentic.

3.1. Acute toxiciteit